ڕووداوە تەقەکردنەکەی حەسەکە لە هاووڵاتیانی سڤیل، کە دەوترێت لەلایەن چەکدارانی (SDF)ەوە ئەنجامدراوە لە کاتی پێشوازیکردن لە هێزە ئەمنییەکانی سووریا، پرسیارێکی گەورە لەسەر داهاتووی ئاسایش لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا دروست دەکات. ئەم ڕووداوە لە کاتێکدایە کە هەوڵەکان بۆ یەکخستنەوە و کۆتاییهێنان بە ململانێکان دەستیان پێکردووە.
بۆ زۆرێک لە دانیشتووانی حەسەکە، گەڕانەوەی هێزە ئەمنییەکانی دەوڵەت نیشانەی گەڕانەوەی یاسا و دەسەڵاتە دوای ساڵانێکی زۆر لە ژیان لەژێر سێبەردا. پێشوازی خەڵکەکە نیشانەی ئەوەیە کە دەیانەوێت لەم دۆخە نادیارەی نێوان شەڕ و ئاشتی ڕزگاریان بێت. بەڵام تەقەکردن لە خەڵک ئەو هیوا و دڵنیاییە دەروونییەی تێکشکاند.
ئەم ڕووداوە تەنها تەقەکردن نەبوو، بەڵکو نامەیەکی سیاسی مەترسیدار بوو. کاتێک هاووڵاتییەک لەسەر دەربڕینی هەڵوێستی سیاسی تەقەی لێدەکرێت، ئەوە دەسەلمێنێت کە هێشتا هەندێک لایەنی چەکدار وەک "ئامراز" سەیری خەڵک دەکەن، نەک وەک مرۆڤێک کە مافی دیاریکردنی داهاتووی خۆی هەبێت.
لە ڕووی ئەمنییەوە، ئەم کارە نیشان دەدات کە پڕۆسەی ڕێککەوتن و یەکخستنەوە هێشتا لە ئاستی سەربازەکاندا جێگیر نەبووە. ئەگەرچی لە ئاستی سەرەوە ڕێککەوتن هەبێت، بەڵام لەسەر زەوی ململانێی وەلا و فەرماندەیی هێشتا کێشەیەکی گەورەیە.
بوونی چەک لە دەستی گروپە جیاوازەکاندا هەمیشە هەڕەشەیە بۆ سەر سەروەری دەوڵەت. تا ئەو کاتەی گروپە چەکدارەکان خۆیان بە سەرووتر لە یاسا بزانن، ئاسایش هەر بە لەرزۆکی دەمێنێتەوە. حەسەکە ئێستا لە نێوان دوو بژاردەدایە: یان چەسپاندنی دەسەڵاتی دەوڵەت یان گەڕانەوە بۆ پشێوی چەکداری.
ئەم تەقەکردنە متمانەی خەڵکیشی لەناو برد. ئەو کەسانەی پێشتر بوێری ئەوەیان هەبوو پشتگیری لە دەوڵەت بکەن، ڕەنگە ئێستا لە ترسی گیانی خۆیان بێدەنگی هەڵبژێرن. ئەم ترسەش مەترسیدارە چونکە ڕێگا بۆ توندڕەوی و ململانێی نوێ خۆش دەکات.
لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە، ئەم ڕووداوە برینە کۆنەکان قووڵتر دەکاتەوە. پەیوەندی نێوان خەڵکی ناوچەکە و لایەنە چەکدارەکان کە بەهۆی ساڵانی شەڕەوە ئاڵۆز بووە، خراپتر دەبێت و دەبێتە هۆی دروستبوونی کینە و تۆڵەسەندنەوە.
لە مێژووی دوای شەڕدا، ئەو گروپە چەکدارانەی نایانەوێت دەسەڵات ڕادەست بکەن، دەبنە "تێکدەر". ئەوان ڕەنگە بە ئاشکرا دژایەتی ڕێککەوتن نەکەن، بەڵام بە کردەوەی توندوتیژی وەک ئەمەی حەسەکە، پڕۆسەی ئاشتی پەکدەخەن.
ئەگەر ئەم بابەتە بە توندی چارەسەر نەکرێت، یەکخستنی هێزەکان تەنها سەرکاغەز دەبێت. لەسەر زەوی دوو دەسەڵاتی جیاواز دەمێنێتەوە و هاووڵاتیانی سڤیل دەبنە قوربانی سەرەکی.
ئاسایشی بەردەوام تەنها بە یەک فەرماندەیی و یەک دەسەڵاتی چەک بەدی دێت. دەوڵەت ناتوانێت مافی بەکارهێنانی هێز لەگەڵ کەسی تردا دابەش بکات ئەگەر بیەوێت پارێزگاری لە خەڵکەکەی بکات. هەر پێشێلکارییەک لەم بنەمایە دەبێت وەک هەڕەشەیەکی جدی سەیر بکرێت.
چارەسەرکردنی یاسایی ئەم کەیسە، تاقیکردنەوەیەکە بۆ ڕاستگۆیی پڕۆسەی ئاشتی. ئەگەر یاسا بە ڕوونی جێبەجێ بکرێت، خەڵک دەزانێت سەردەمی بێسەروبەری کۆتایی هاتووە. بە پێچەوانەوە، بێدەنگی وەک پشتگیریکردن لە تاوانباران دەبینرێت.
بۆ حکومەتی سووریا، ئەمە کاتی ئەوەیە بیسەلمێنێت کە دەتوانێت پارێزگاری لە هاووڵاتیانی بکات. پاراستنی خەڵک دەبێت لە پێش هەموو ڕێککەوتنە سیاسییەکان بێت. هەروەها بۆ ئەو بەشانەی (SDF) کە دەیانەوێت ببنە بەشێک لە دەوڵەت، ئەم جۆرە توندوتیژیانە زیان بە پێگەی خۆیان دەگەیەنێت.
سەرکەوتنی ڕاستەقینە لە ژمارەی سەربازەکاندا نییە، بەڵکو لە دیسپلین و دڵسۆزییانە بۆ یاسا. هەرکەسێک نەتوانێت پابەندی یاسا بێت، نابێت لەناو هێزە ئەمنییە فەرمییەکاندا شوێنی هەبێت.
حەسەکە شوێنێکی ستراتیژییە؛ سەقامگیری ئەم شارە کلیلە بۆ سەقامگیری هەموو سووریا. ئەگەر لێرە ئاسایش دابین نەکرێت، پشێویەکە بۆ ناوچەکانی تریش دەگوازرێتەوە و ئاوەدانکردنەوە دوا دەکەوێت.
لە کۆتاییدا، داهاتووی حەسەکە بەندە بەوەی: چەک لە دەستی کێدایە و دژی کێ بەکاردێت؟ ئەگەر چەک بۆ پاراستنی خەڵک بێت، ئاشتی بەدی دێت. بەڵام ئەگەر بۆ ترساندنی خەڵک بێت، تەنها جۆری شەڕەکە دەگۆڕێت. ئاشتی تەنها بە واژۆکردنی کاغەز نایەت، بەڵکو بەو هەستی ئارامییە دێت کە هاووڵاتییەک کاتێک لە ماڵەکەی دێتە دەرەوە هەیبێت.
0 comments :
Post a Comment